Chrome Pointer konsepto

Friday, October 25, 2013


Disclaimer: This is my entry on Cesar Tiangco Literary Award. If you're one of the judges and you're here. Don't ever think of disqualifying me. Contact me on Facebook and I'll justify. [Facebook: MY FACEBOOK ACCOUNT.]


            Enough for the usual and typical topics. Pieces tackling about social issues and those stuffs related are prolific and I don’t want to write another one.
            It’s a world where selfie, annoying hashtags, irritating statuses and tweets seems to be a normal scene when you’re having an account on social networking sites and having teenage friends. A world where most individuals chooses those sites to rant on every little thing they experience. Where teenage girls’ prettiness is measured by the number of thumbs up sign on their single photo. Thus, encouraging them to post more selfies, creating photo albums which contains lot of poses in just single location. I’m not surprised when visiting profiles having those uploaded photos. Lots of crap can be found in the world wide web but let’s try to talk about them one by one.
            Most individuals are guilty of selfie, and don’t count me in. I don’t have any picture uploaded on any account I own. As what Lourd de Veyra has written in his blog at entitled Selfie Destruction;
            “Bottom line: everyone just wants to be seen. Everyone just wants to be heard. We just want to be loved.”
            That may explain it all. Or maybe not.
            The desire to be loved, to be heard and to be seen would be a good reason why there are some that encourage more people to follow them. For what purpose? You’re not an actor/actress. You are not showing up on national television as a commercial model. You’re not a cosplay artist (because cosplay artists are somehow acceptable to be followed.) Summing up, you’re just a famewhore. Most probably a cam-whore who wants to have a lot of people to like his/her selfies posted. Plus the fact that when you tries to add them as a friend, the Facebook engine says that you can’t send any friend requests on him/her and you’ll only be a follower. Wait, how about no?
            I also have this experience having friends messaging you personally, asking you to like their statuses, photos. I thought liking something should be based solely on personal will. What’s on your post? Is there something that would change my view about how some things go on this planet? And for friendship’s sake, I’m always finding myself doing their plea. This issue might appear simple to you but actually, its not.
            Facebook is a place where you can have "In a relationship with" phrase on your profile with any person you might want to, or what they call relation-trip. They would even post statuses searching for new possible relation-trips. I recall a rap song with line that goes; "Di na uso ang pag-ibig, nagseseryoso ka pa," and obviously, the single is obscene. No doubt, Filipinos, especially teenage Filipinos, are starting to adapt American setting, that usually include sexual intercourse with anyone. We adapted how wild and liberated America's sexual activities on their films but sadly, not their sense of responsibility. Want some proof? Check out the latest statistics about Filipinos having HIV. Every two hours, a new case adds up to the tally.
I can still remember what my teacher in Technology and Livelihood Education said, way back on my first year high school. Her point is that, not because there's a new trend on whatever it is, you need to follow just to be "in." What if the latest fashion statement is dressing only half part of your body vertically? Will you follow? I'm pretty sure that there's a possibility of that happening as the world becomes liberated little by little. The same logic applies on using social networking sites. Not because hashtags are used in Twitter, you will use it in Facebook (previously, Facebook doesn't acknowledge hashtags), Instagram and in texting. Do you even know what's hashtag for? I bet you'll search it in Google because majority of "hashtag-users" don't know what is it for.
Another crap that you may find in social networking sites are those people enjoying K-POP music, or those tracks that needs subtitle when listening to, but don't know what the song means and enjoys studying Korean language instead of familiarizing themselves to Filipino language. I don't care about the bass, hi-hats and electronic synth effects, etc. The essence of the song matters the most. Well atleast, Philip Almeda, the man behind Wasted Productions, makes us laugh through his works uploaded on Youtube. His videos use classic cartoon theme songs or Korean songs (i.e., Gwiyomi) translated in Tag-lish, as what they say. The basic concept is to put subtitles and funny images based on how Philip hears it. For example, the song says "ittekidemasu" (which means "I'm leaving") but the subtitle may show you "eat the kid en maso," then put the hilarious photo. Voila! Entertaining people in a way that you would not need to Google every unfamiliar foreign word. I'd prefer watching his videos than torturing myself listening to K-POP and alike music. I heard Super Junior, a Korean boy group will be having their concert here. I'd like to use the "I don't want to live on this planet anymore" meme.
Yes, this addiction on K-POP music of some had taught several teenagers that to be "in" and to gather fans, you must atleast look like them (K-POP groups) or imitate the way they dress. Am I being hard or harsh? Frankly speaking, I'm feeling sorry for them but we have different preferences. Some would enjoy "voice box breaker" tracks while I'd rather throw and destroy the whole sound system, put earphones and listen to those relaxing and calming songs. Some would be willing to buy an expensive ticket to K-POP concerts. I'd choose to buy an original CD compilation of classic love songs.
There's also this trend called YOLO or You Only Live Once. The concept is to enjoy everything. Do go to clubs, smoke and all possible crap you may think of, since you'll be living only once. I disagree. Living and existing is a different thing. Existing is just to exist. You're alive and therefore, you exist, an organism. Living is all about existing with meaning and reason, making life worthwhile. Not because you'll be living on this planet only once, you'll waste your life doing random pieces of junk. Continue YOLO-ing and don't ever change. I'm seeing your future life as a hopeless, wasted individual. As what I have discussed, not because its in trend, we should follow the latter.
Things really don't go the same way it was before. Elder generations has  their "when it was our time" phrases, giving comparison to their "times" and the present generations. Their "years" looks like better in some ways than ours. Minimal thinking is used nowadays. People don't think before they click. Since it's a virtual world, individuals are too brave and war freak—its because you don't engage your personal self. It's a lot easier to type and tell it to the world than say it face to face.
Again, the problem is how we act and react on world wide web and also the way we use this tool. Also, we should also be careful on how we behave and check our attitude, self-examine. I'd guarantee you, that would help you a lot to be better. Some may tell me, "Why don't you shut up and just go with your usual routines and let us do what we want to? We have freedom to do anything! We're in a democratic country?!"
Let me quote this from Peter Kreeft's book, "Making Choices";
"Most people love freedom when it means being able to do whatever they feel like doing. But they don't love freedom when it means the responsibility of making moral choices and living with the results. Freedom is not easy. But today we want everything to be easy."
That's it for now. You may listen to me, or not. Anyways, new trends will go by and as usual, you'll be following the new ones because you likes to be "in the loop."
Isn't it?

Sunday, September 1, 2013


Simula na ang BER months ngayong 2013. At muli, hindi ko pa rin ramdam ang pagsisimula ng season ng pasko, dahil na rin siguro sa midterm exams naming na paparating. Matagal na akong hindi nakapagpost dito sa blog ko kaya eto na ang pagbabalik! Pero this time, less serious topic para na rin sa ikagagaan ng buhay mo.

            Yow. Waddup maniggah!

            Teka. Tama na. Panget na pakinggan. Hindi ko alam kung magugustuhan mo ito dahil malamang na wala ‘to sa interest list mo, pero kung nandito ka para mapasaya kahit papaano ang buhay mo, welcome, nasa maling lugar ka. Pero hayaan mo na ako at ang sarili mo na magbasa sa munting blog na ito na nakatago sa tabi-tabi ng mga sikat na blog sites. Nalaos na ang mga old school hiphop na pormahan pero somehow, may ilang elements pa rin ito na nananatili at patuloy na nabubuhay. Humihinga at umiirita sa pangkaraniwang tao. Welcome sa isang blog na magtuturo sa’yo kung paano manumit bilang isang full-pledged tambay sa kanto/eskinita/sulok-sulok/damuhan/hotel/SOGO.

            Ako, rapper ako, kita mo naman siguro sa pangalan ko at sa mga compoositions ko. Ang hindi ko maintindihan ay ang mga kung ano-anong mga damit at kung ano-anong sh-t ang kailangan para magmukha at makuha mo ang complete gangsta setup. So kung iniisip mo na sarkastiko ako o nangyayamot lang ng araw mo at ng iba, wag ka na ulit mag-isip. Pumoporma din ako ng pang-gangster profile pero hindi pa sa mataas na parte. Hindi pa kasi ako full-pledged.Baka maghintay pa ang ilang taon bago ako magsuot ng high profile.

            Ngayon, iisa-isahin natin ang mga kakailanganin mo para maging epektib ang gangsta get-up mo. Magbunyi at magsaya. Tumalon mula sa 13th floor pababa. Eto na ang sagot na sasapat para hindi na lousy ang pormahan mo.

            Heto na ang ilang elements na kailangan mo para gumanda ang iyong tadhana at maging astig na tambay o tomadero ng Gin Bulag sa kanto nyo.

            Cellphone na may MP3 Player at Video Player. Isa ring requirements ang malakas na speaker at pag sinabing malakas, malaking speaker ang maaring tinutukoy nito. Minimum requirements sa lakas ng tugtog ay ‘yung naririnig sa buong kwarto ng isang regular classroom. Ang speaker sa cellphone dapat ay may minimum na laki ng isang kahon ng posporo. Yung tig-dos.

            Mga kantang banatan/sabugan/awayan/sigawan/sapakan/kantuhan/toot-toot-toot.Syempre, ano nga naman ang silbi ng malaki at malakas na speaker kung wala ka namang pinapatugtog diba? Dapat yung tipong pang we don’t die we multiply. Mga sumusigaw na boses at halos hindi na sasabay sa beat. Kung medyo di mo trip ang sabugan-sa-bass na tugtugan, pwede ding mag-resort sa mga lovesongs na madalas  ang main theme  ay pagkawasak ng puso na gawa ng babae/lalake. Alangan namang hayop? Well considered na rin siguro kung hayop ang tingin mo sa damuhong na nangwasak ng puso mo.

            Dapat din na yung mga hindi masyadong sikat na kanta ang pakinggan.

            Pero teka, ano ba ang mga dapat na pakinggan? Eto ang mga subcategory.

            Lovesong. Maaring old school na type kung saan kukuhain ang mga chorus ng isang kumang kanta o kaya ay mag-re-revive ang isang babaeng kagrupo man nila o hindi ng isang lumang awitin at yun ang gagamitin bilang chorus. Basta lovesong, ayus na yun.

            Rap Group Song. May mga kanta na sinadyang ginawa para i-describe ang grupo nila na magaling, mabilis, hindi mapantayan, supremo, eksperto, at kung ano-ano pang kasingkahulugan nito. Wala kang maririnig na mapagpakumbaba. Lahat maangas ang dating dahil yun ang concept ng Rap Group Song. Ipagyayabang mo ang kung anong meron ka/kayo.

            Vulgar Song.Eto yung mga kantang bulgar, mahalay at sadyang bawal sa mga inosenteng bata maliban nalang dun sa mga bata pa lang, gangster wannabe na. Maaring may laman na dalawang tao, in opposite gender, sinantabi ang kung anuman at nag-“make love.” Meron ding tungkol sa mga bading at kung ano-anong may kinalaman sa panandaliang aliw at kung ano-ano pang makamundong bagay.

            Etcetera Song.Etcetera, etcetera. Kabilang sila sa mga iba pang uri ng rap song. Pasasalamat sa kamag-anak. Pagmura sa isang kaaway o pag-diss. Papuri sa Diyos. Patungkol sa pagbabagong buhay nila. Sarkastikong pagpapasalamat sa mga kaaway nya sabay mura ng pabulong sa tabi. Pagpapasalamat sa nanakit sa kanya na parang masokista. Patungkol sa pagiging nazisista o paghanga sa sarili nya. Tungkol sa lahi, lugar, bayan, lungsod, bansa at mga kamukha nun. Iba’t iba pa na kung anumang maisip ng mga rapper dahil art din ang pagra-rap at kailangan mo na maging creative. Next stop na tayo.

            Panyo na malaki.Yung tigbe-bente. Kahit anong kulay, basta malaki, okey na yun. Pwedeng gawing bandana at ilagay sa ulo o ihugis sa trianggulo at itakip sa mukha mula ilong pababa na parang isang ninja sa Naruto na hindi ko naman kilala. Pwede ding gawing trianggulo at isabit sa leeg. Maging creative lang sa paggamit nito upang maging epektibong tool sa hiphop getup.

            Kwintas, singsing, bling-bling.Syempre gangsta ka nga diba? Maghanap ng kwintas na silver o kaya kung hindi mo afford, stainless steel. Atleast hindi kinakalawang. O kaya kung talagang out of budget, yung tig-sampu lang sa bangketa. Kung wala na talaga, naknampugo, wag ka nang mag-kwintas. Tapos sa singsing naman, pwedeng wala na ‘to. Pero kung gusto mo, maglagay at punuin ang bawat daliri mo hanggang sa literal na mabuo mo ang daliring bakal sa mga daliri mo. Well, wala naman akong problema kung ano ang gawin mo dahil daliri mo naman yan.

            Relo. Bahala ka na sa size pero dapat malaki para madaling mapansin. Minsan nagsusuot yung iba kahit di nagana yung relo at minus points yun sa gangsta getup. Dapat kahit gangster ka nagana yung relo mo para mas astig.

            Bracelet. O kung anuman ang tawag dun. Yung silver para magandang tignan at pwedeng ipagybang o ibenta kapag wala ka ngng pangyosi, pangtoma o pang shotgun shotgun, ganja ganja, buda-buda.

            Bling-bling and friends. Kung anumang kwintas o kung anuman ang gusto mong ilagay sa katawan mo na kumikinang, makintab at gawa sa bakal ay pwede mong isuot dahil uulitin ko, hindi ko naman katawan yan, ikaw naman ang magsusuot at hindi din nga ako ang magmumukhang naglalakad na pawnshop, sabay sigaw ng ginto, pilak, binibili o kaya naman, isama mo na rin ang hopia mani popcorn mineral chicharon kropek dilis greenpeas boybawang dingdong chikito maxxiceman tastybread mayonnaise cheesestick fishball squidball kikiam tokwa baboy menudo ginataan pinakbet kanin kamote ubehalaya patatas saluyot okra sa paligid-ligid ay maraming linga.

            Note: Wag magsuot ng bling bling o kung anuman na may rosary symbols o rosary mismo. Utang na loob. Kung gangsta ka din lang na walang magandang intent sa buhay wag mo nang idamay yung rosary. Blasphemy?Bahala ka.LOL.

            Shortsna malapit nang tawaging Long sa sobrang haba o pwede nang tawaging pantalon. Nung mga panahong sinusulat ko ‘to ay alam kong “in” ang mahabang shorts na may vertical lines. Kahit anong kulay ay patok pero mas sikat ang may pulang vertical lines with matching logo ng Chicago Bulls o Miami Heat. Yung ibang kulay, puti naman pero hindi mawawala yung vertical stripes.

            T-shirt. Pwedeng ung abot na sa tuhod o yung pwede nang ikumot depende sa trip mo. Ayaw mo naman sigurong masabihan ng “Pre, may naglalakad na kumot oh!” sabay iwas sayo at tawa nung nakatalikod ka na at nakalayo ka na. Di mo nalang namalayan na gusto mo na palang mambanat ng kung sino, e kagagawan din naman yan ng getup mo. Kung di mo naman trip ang mga mahahabang damit, pwedeng magresort sa mga statement shirts o kung anuman. Kadalasan, ay mukha ng joker ang ginagamitsyempre always in a black tee. Wala ka pa naman sigurong nakit na hiphop na nakasuot ng sumisigaw na neon-colored orange shirt.

            Sunglasses.Kadalasan e kulay itim ang kulay ng sunglass. Yung tipong hindi kita ang mata at astig tignan. Wala din akong pakialam kung gaano man kalaki yung susuotin mo. Yung iba naman, butas na salamin na walang glass ang sinusuot at may iba’t iba ding kulay din. Oo, nakahilera, maraming kulay. Parang rainbow na sa dulo ay may pot of gold na sinasayawan ng isang leprechaun with friends. May party sila sa pot of gold.

            Sapatos/Tsinelas. Pwedeng mamahalin, imitation ng mamahalin o hindi talaga mamahalin. Yung tipong sa sobrang mura, pag ginamit mo, mapapamura ka din. Sa tsinelas naman, ang basic ay yung fake “NIKE” ang tatak. Malamang nakita mo na yung tinutukoy ko na yun. Kung anuman ang trip mo gamitin ay nakadepende naman lagi sayo.

            Bag.Dapat yung maliit lang. Wag yung tipong parang dala mo yung buong bahay mo, yung parang aakyat ka ng Mount Everest o yung parang pasan mo ang buong Milky Way. Bahala ka na kung lalagyan mo ng laman. Dapat magaan lang para easy to carry. Alam ko naming wala ka masyadong ilalagay dyan sa bag mo maliban sa ilang pampabigat. Kung may iba ka mang rason sa paggamit ng bag ay wala na akong pakialam.

            Cap.Sumbrero.Self-explanatory. Maaring bumili sa WIP Caps. At pakitanggal naman ang sticker na nakalagay para di ka magmukhang ignorante.

            Buhok/Hairstyle. Ako mismo ay hindi pamilyar sa mga buhok na pang-gangster setup. Consult your nearest tropa na marunong manggupit o your neighbor barber para sa gupit na sasakto sa pagkatao mo. Pwedeng de palong, spiky na kapag tinamaan ng bola ng volleyball, sasabog yung bola, sumusunod sa galaw na parang buhok ni Steve Jackson sa cartoon program na Fish Hooks. Pwede din naming wag na masyado ibuhos sa buhok sa taas ang atensyon at galawin ang buhok sa ibabang bahagi at balbas/bigote  ang tinutukoy ko. Hindi yung kung anuman ang posibleng naisip mo. Pwedeng gayahin si “Batas” pero matatagalan pa bago ka magkaroon ng eskoba ng pag-ibig/walis sa baba. Pwede ring kulayan ang buhok ayon sa desired taste at lagyan ng asin at paminta to season. Pwede ding haluan ng dahon ng laurel at pulang pangkulay na atsuete. Wag kalimutang lagyan ng suka at toyo. Pero hindi na kailangan ng toyo kung meron ka na nun sa ulo at wag na rin ang suka kung meron ka na nun sa armpit.

            Pabango. Actually, hindi sya direct contact pero kailangan din kung ayaw mong makadagdag sa problema ng Pilipinas. Kung anuman ang trip mong scent, bahala ka na. Halata naming tinatamad na ko maehg-eksplika sayo diba?

            At ang newcomer ng liga!

            Jacket.Ang mahiwagang pagsulpot ng varsity jacket. Ampanget na tignan kasi masyado nang madami diba? Hindi ko nga alam kung talagang kasama ‘to sa hiphop getup pero mag mix and match ka nalang para maging maganda ang daloy ng buhay at ginhawa sa’yo.

            At yan! Isa na namang fashion problem ang nasolusyonan natin kahit na wala naman talaga akong alam sa fashion. Para sa mga topic suggestion, bumisita sa page namin sa

            Just mix and match!

Sunday, June 30, 2013


            Muling paalala para sa magagaling. Kung PRO ka man, hayaan mo na langako. Magcocomment ka pa ng kung ano, gaya ng ganito: -,- and the alike. Pro ka nga eh. Hayaan mo na lang na tulungan ko yung mga wala pang masyadong alam.

            Sa simpleng pakikipagchat ay posible ka nang madale. Mapupunta tayo sa konsepto na kung gusto may paraan. Kahit anuman ang i-reply mo sa isang chat ay pwede na bilang gateway. Posible na matrace ang IP mo. IP=Internet Protocol. Google for more info.

            Papasok tayo sa pagtatago ng IP at pagpapalit ng fake IP. Wag na magtitiwala sa Super Hide IP, Platinum Hide IP, Hide IP-NG, IP Hider at kung ano-ano pang literal na kamukha nito. Maghanap na lang ng VPN o Virtual Private Network. (Examples: Hotspot Shield, Cyberghost, Security Kiss, Vidalia, Spotflux, ExpressVPN, OpenVPN, bodVPN, Hideman at kung ano-ano pa.) Ang ginagawa nitong mga VPN ay tinatagoang IP mo, kahit icheck mo pa sa mga site na katulad ng

            So, pano mo malalaman kung natago talaga ang IP mo? Una, pumunta sa o mga site na katulad nito. Tignan ang IP mo. Kopyahin o tandaan. Ngayon, i-activate ang VPN mo at pag-activated na pumunta ka ulit sa CMYIP o sa kahit anong site na katulad nito. Kung takot na takot ka, edi ibahin mo narin ang MAC address mo. Pwedeng via software o manually. Pero dahil basics lang tayo, yung mga may mas alam na bumabasa nito, magkomento lang para na rin sa sharing of knowledge.

            Pwede ka din naman na mag SSH Tunelling at for more info, search the net about this. At paalala, marami pang ibang site ang pwedeng gamitin para malaman ang IP mo.

            Next, yung Tabnabbing. In this case, pagkatapos mo na mag-open ng maraming tab at hindi mo na pakialaman o may isang inactive na tab, may biglang lalabas na login page. Ang tendency, pag hindi ka aware, magla-login ka nga. Pero kung alam mo na nakalogin ka na tapos may lumabas na naman, magtaka ka. Eto kasing tabnabbing ay kamag-anak ng phishing o sabihin natin na kuya ng phishing.

            Clickjacking. Ang setup dito, may isang concealed at transparent na webpage o buttons na nakaembed sa totoong button. Etong pagclick sa mga clickjacked page ay maaring mag execute ng process codes o kung anuman na maaring kumuha ng personal details mo. Halimbawa, sa isang webpage, sinasabing kailangan ka mag login sa FB mo para maka-access. Pag clickjacked yung site, possible talaga na masave ang login details mo without you noticing it. Sa mga nakita ko, karaniwang ginagamit to para magpataaas ng likes sa isang Facebook page. Madalas gamtin ‘to sa di maganda. Para maiwasan, pwede kang magdownload ng No Script Addonsa Mozilla, Not Script Extension sa Chrome. Blablabla.

            ARP Poisoning, Man In The Middle Attack. Etong paraan na ‘to ay para samga may higher na alam na kumpara sa basic computer user pero bibigyan kita ng ilang preview.

            Pwede ‘tong gawin ng hacker sa mga connected saisangWifi Connection o mga naka-connect sa isang network. Through the famous software na wireshark, pwedeng makuha ang “cookie” ng mga nagpe-facebook. At etong cookie na to ang tinutukoy ko dun sa mga naunang parte.

            Ano ang mga kailangan dito?

            -Mozilla Firefox, yung 3.6 daw angmagandanggamitin. Di kasi supported ng Firefox 15 yung extension na Cookie Editor.
            -Extension sa Firefox na Cookie Editor
            -Cain and Abel (for ARP Poisoning)

            “Teka, ano ba yung cookie nayan?”

            Cookie? Oo. Eto yung data na ginagamit ng Facebook at ng iba ding sites para ma recognize ang isang user habang nagba-browse siya. Ngayon, pag na-capture ng Wireshark yung specific cookie na ginagamit ng FB to recognize its user, pwedeng makontrol ng hacker ang FB mo kahit di mo alam. Sa pamamagitan ng cookie editor ay magagawa na ng hacker na dayain ang FB engine at ang aakalain ng Facebook, si Orig user pa rin ang nagba-browse where in fact, hacker na ang may control.

            Eto namang ARP Poisoning, may routers na involved dito. Interaction between the computer and the router. Kung hindiganunka-knowledgeable angnasa server o may control ng router, madaling masasagawa ng hacker ang balak niya.

            Dahil ang pakay ko lang sa pagsulat nito ay gawin kang aware sa possible ways on how hackers can penetrate your account, hindi ako naglagay ng direct tutorials for hacking. Kung interesado ka sa ilan kong sinabi, tulad ng ilang beses ko na sinabi, google it. Makakatulong ito ng malaki sa iyo.

            Lahat ng nasabi ko sayo ay kulang pa dahil araw-araw, may nalabas na bagong way of exploiting and exploring vulnerabilities are discovered. Kaya nga nakaugnay ang teknolohiya at sensya. Dahil katulad din ng syensya, wala ding permanente sa teknolohiya.

            Sinulat ko to para bigyan ka ng ideya at kaunting kaalaman. Pero kung lahat ng paraan ay iiwasan mo at kung ano-ano ang gagawin mo na parang paranoid, mapapayo ko na wag ka na gumamit ng internet at computer.

            Ayan, tignan mo ang mga kamay mo. Dyan nakasalalay ang ikaliligtas at ikapapahamak mo.

            Uulitin ko na lang ang sinabi ko nung umpisa ng blog na ‘to. Mula sa isang edisyon ng magazine mulasa “The Hacker News.”

            “NO ONE IS SECURE.” ∞



Wednesday, May 29, 2013


            Muling paalala. Kung may pro na makakabasa nito, hayaan nyo na ako. Basic lang ang mga laman nito.

            Next stop natin, Password Sniffing.

            May parte sa mga browser natin ang nagtatago ng log-in information natin. Halimbawa, naglog-in ka sa FB mo, tapos sasabihin na, “Do you want to save your password?” Syempre, normally, pipindutin mo para next time wala na yung hassle sa paglog-in. Wag kang mag-yes dahil may risk dito.

            So pano to tumatalab?

            Ganto. May isang mini-software na developed by Nirsoft ang ginagamit, o kaya stealers, kung remote attack ang gamit. Pag binuksan mo yung software, automatic na ipapakita sayo yung mga password na naka-save sa isang computer. Kung walang saved password sa computer, walang makukuha. Yun ang main concept. Pero masyado kasing obvious kapag ginamit mo yung software at makikita ng iba na “nangunguha” ka ng saved login details. Within seconds, tapos na ang process at ise-save mo na lang ang .txt file na log containing the details. Hindi lang facebook login details ang kaya nitong makuha. Pati na rin sa ibang sites. One time nga, may nakuha akong login details ng Load Central pero di ko pinakialaman dahil, hindi ko pinakialaman.

            Tandaan na wag magsave ng password sa mga Browser katulad ng Chrome, Firefox, Safari, Opera, Internet Explorer (ayos lang gamitin ang internet explorer sa windows 8, para sakin.) Meron din naman na mga alternative browsers. Halimbawa nito ay ang QtWeb, na ginagamit ko kapag may SSL error sa mga browser sa isang shop. Kung privacy naman, use Browzar. Portable ito at di na kailangan pang i-install. Portable nga sya at pag dito ka nagsurf, pagkatapos mo mag-exit, burado agad ang browsing history at cookies ng login session mo. At ibang cookies ang tinutukoy dito, hindi yung pagkain.

            Next, shoulder surfing? Uhm. Easy to avoid to. Eto yung may mga tao na nasa balikat o nasa likod mo habang nagta-type ka tapos pag nasaulo nya yung pinagta-type mo, yari  ka. Too Lame. Be aware na lang.

            Semi-advanced na to para sa mga ngayon pa lang namulat sa mga bagay na ‘to.
            Keylogging o R.A.T. Eto, medyo higher na ng konti. Keylogging. Ibig sabihin, ganto. Logging=Saving, yung parang sa mga logbook, ganun. Key=Anything in keyboard. Pag pinagsama na, saving anything you have typed in your keyboard. Websites visited at kung ano-ano pa, recorded. Yun yung keylogging. May isang japeks o fake application, tapos hihikayatin ka na i-install. Di mo alam, keylogger na pala. Automatic sya na magse-send ng info ng PC mo at sa mga activity mo kapag may internet connection ka.

            “Paano kung hindi naman ako laging may internet connection?”

            Simple. Iniipon lang muna yun at pag may internet ka na, yun, magse-send na sya ng info. Malalaman ko ba kung may keylogger yung computer?

            Pwedeng oo, pwedeng hinde. Nade-detect na kasi ito ng halos lahat ng mga antivirus ang mga keylogger kaya no need to worry. Bago pa makapasok sa system mo, natrap na agad ng antivirus. Ganun pa man, may mga bagong breed na ng keyloggers ang dine-develop araw-araw kaya hindi ka makakasiguro na safe ka. Eksampol nito ay ang BD Logger na nagamit ko noon. Hindi ko lang alam ngayon kung detected na ba sya o FUD (Fully Undetectable.) May mga local keyloggers din naman gaya ng ActualSpy Keylogger, Refog Keylogger at yung magandang gamitin, Ecodsoft Keylogger o iSafe Keylogger. Hindi ko na sasabihin pa yung iba, dahil baka pag nalaman mo, magkainteres ka pa na mambiktima. Sasabihin mo pa, “gusto ko lang malaman kung paano gumagana!?” Wag mo kong lokohin. Tiyak na iba ang gagawin mo.


            Eto yung ginagamit para hindi madetect ng mga antivirus yung keylogger na ginawa. Halos lahat naman ng crypters ay wala ding kwenta maliban na lang dun sa ilang may bayad at talagang subok na epektib talaga. Ang isang sampol na alam ko ay ang Cyrpter X Software pero marami pa namang iba.

            Pero hindi lang software ang keylogger. Meron ding hardware keylogger na sinasaksak mismo sa system. May nakita na akong ganito na binebenta online for good reasons pero hindi mo maiiwasan na may aabuso nun at gamitin ito sa masama. Ang capacity ng hardware keylogger na nakita ko ay 2gb amount of data kaya marami-rami ding mase-save.
            Meron din namang Zemana Antilogger na software. Isa pa, may tinatawag na KL Detector, isang software na nagde-detect ng mga log files sa buong computer mo dahil nga kakasabi ko lang kanina na nagsasave ng log files ag mga keylogger commonly through .txt file. Pagkatapos ng scan, pwede mo na i-check kung may mga kahina-hinalang log files sa buong system mo. Pag may kahina-hinala naman na napansin mo, hanapin mo ang pinanggalingan at idelete. Pero dahil mas magandang yariin ang ugat, gumamit ka ng mga antispyware programs. Pwedeng superantispyware, malwarebytes pro, smadav at iba pang tools.

            Quick Fact: Wag kang maniniwala na may mga nagawa na mga hack tool o online facebook hacker sites na kaya daw maka-hack ng sites. Peke lahat yan Walang totoo. Maaring perahan ka lang, kala mo sa umpisa libre, tapos pag kukuhain mo na yung password, wala na, hingi pera na.


            Hindi ito yung daga. Ibig sabihin, Remote Administration Tool. Ang isa sa mga sinaunang halimbawa ay SubSeven. Ngayon, marami na nagakalat. Mas maraming kakayahan ang RAT dahil kaya nitong kontrolin ang computer mo pag na-install na sa computer mo ng hindi mo nalalaman, o alam mo pero di mo napansin o akala mo kung ano lang. Bukod sa keylogging, pwede ding pagtripan ng attacker ang computer mo at pagkatuwaan.

            Ngayon. Paano makakaiwas sa ganitong mga atake? Heto ang ilan sa pwedeng gawin para kahit paano maging lesser risk ka.

            Una, wag kang mag-install ng install, download ng download, o pindot ng pindot ng mga link, progamrs o software na hindi mo alam kung para saan, kahina-hinala o kung anumang di katiwa-tiwala and the alike terms. Ingat ingat din.

            Pangalawa, maaring gumamit ka ng KeyScambler panlaban sa keylogging. Merong mismong software dito pero may bayad, by the way, pwede ka namang magdownload ng cracked version, o bypassed at fully registered software na for free pero mag ingat sa links. Maraming di mapagkakatiwalaan na magdadala ng mga toolbar, etc na nakakabadtrip dahil hindi mo naman kinakailangan. Kung away mong magbayad para sa software o wala kang ideya about crack, reverse engineering, pwede kang gumamit nalang ng add-ons sa Mozilla. Sa Google Chrome, hindi ko alam kung may extensions na sila para dito.

            Pangatlo, mag-download ng SuperAntiSpyware, Malwarebytes, Zemana Antilogger, etc. Scan the sytem and examine or remove suspicious files.

            Pang-apat, tignan ang startup items mo o yung mga programs na naglo-load kapag nagbukas ka ng computer mo. Baka may mga japeks o kahinahinala dun at nagkukunwaring tunay. Maaring magdownload ng Glary Utilities, o kaya CCleaner. For more advanced view, pwedeng gumamit ng ToolWizCare. Pwede ding magdownload ka ng Process Revealer o kaya Process Hacker para makita ang lahat ng running processes sa computer mo. Pag task manager lang kasi ang inasahan mo, maaring may lumusot. May mga program ngayon ng kaya na magtago para di makita sa task manager, o magkunwaring tunay katulad ng svchost.exe na hindi ata nawawala sa task manager. Kaya babalik lang din tayo sa main concept ng number one.

            At bago ako magpatuloy sa susunod, may naalala ako bigla. Matuto nga pala na gumawa ng mahirap na hulaan na password. Karamihan kasi sa mga nahuhuli ko, ang password nila, yung cellphone number nila (may dati akong classmate sa highschool na nakita ko na may ganitong password,) dictionary words, birthday nila, pangalan ng jowa/crush, yung mismong pangalan nila (oo, may naka-encounter na akong ganito,) pangalan ng group nila at kung ano-ano pang sh*t na katulad nito.

            Paano ba gumawa ng mahirap hulaan na passwords?

            Heto ang halimbawa ng ma mahirap na tibagin na passwords.

            mymilw0rm, J3J3M0Nako, JaMaIcAnMeCrAzY, m3ForeverALONE, h4pPiN3ss

            Paano ba gumawa ng mga mahirap tibagin na passwords?

            -Combination ng big and small letters.

            -Puro big letters lahat.

            -Lagyan ng numbers in between or anywhere in the whole password pero yung non-related masyado sayo.

            -Pahabain. Yung atleast 8 letters pataas.

            -Gumawa ng password na walang kinalaman ang laman sa mga public info na alam ng iba sayo o mga public info na nakikita ng maraming tao.

            -Be creative sa pag-generate.

            Actually, sa sobrang basic at madaling hulaan ng password ng ilang sikat na personalidad ay naha-hack din ang account nila. Ngayon, alam mo na ba ang kahalagahan ng mga hindi ordinaryong passwords?

            Kung oo, good, mabuti yan. Kung hindi, basahin mo ulit. Wag tumigil hangga’t di mo naiintindihan.

            Ayon sa AnonGhost team, isang grupo ng professional anonymous hackers, ang facebook passwords ay encrypted in MD5 Unix form at isa pang MD5 ASCII encryption. Nga pala, yung mga pro na nagbabasa dyan, i-crack nyo yung password kung kaya ng rainbow tables, dictionary attack at brute-force nyo. >:)

 Nasa ibaba ang halimbawa ng encrypted password with e-mails. Ibibigay ko dahil imposibleng ma-crack o decode mo ito ng ganun kadali.

Encrypted Pass: $P$BlLZyLlXtHS3uBDb/IXQFRxTnmOxqM0
Encrypted Pass: $P$B/ZEYxyyzH7soeiTYySe0L6pHACNB20
Encrypted Pass: $P$B9CkqMhHEYai7TcHnzofYvCoP5pNRx0

Yan lang muna. Thousands halos ang nasa list na nakuha ko. Kung ang MD5 Wordpress hash ay mahirap na, pano pa ang encrypted hash ng Facebook? Okay, balik nalang tayo sa mas madadaling way? LOL.

            Isa pa, kung naka-deepfreeze naman yung computer, hindi ito matatablan ng kung anumang pagbabago ang gawin mo. Kaya kung may mga hacker na maglalagay ng RAT o keylogger sa isang PC na may active DeepFreeze o ShadowDefender sa system, wala ding silbi kung hindi nya maba-bypass ang DeepFreeze o ShadowDefender. Sa DeepFreeze, may alam akong pang-disable nyan pero sa Shadow Defender, wala pa. At kung walang .NET framework ang PC, mahihirapan din dahil halos lahat naman ng keylogger at RAT ngayon ay nakadepende sa .NET framework na mada-download naman from Microsoft.

            Sa bypassing deep freeze naman, mahirap gawin sa mga server-based shop tulad ng CafeManila, etc dahil nade-detect ng server ang restart ng machine. Kailangan kasi ng restart/reboot ng machine para umepekto yung bypass ng deep freeze.

part 3: link
part1: link


Wednesday, May 22, 2013


            Nung  nakaraang taon, sa blog na to ay minsan kitang niloko na possible kang makapag-hack ng Facebook account. Ngayong pasko, magniningning ang Pilipino. Ngayongbagongtaon, tototohanin ko na pero for a good purpose. Tuturuan kitang mga paraan kung pano maiiwasan na ma-hack ka ng mga “bad guys/girls” out there.

            Nakatira na tayo sa mundo na kung saan halos kadugtong na ng buhay ng tao ang pag-o-online at agarang pagbubukas ng kanya-kanyang Facebook account, at parang kiss of death ang pagsasabing wala kang FB account. Pero paano kung ang masayang mundo ay mapalitan ng lungkot, galit, poot, iyak at pagsipon na parang isang acting ni Kris Aquino sa isang teleserye? Paano kung worst comes to worst at nahack ang FB account mo at hindi mo nalaman kung paano marecover? Paano kung inabot ka na ng isang oras at hindi ka pa rin nakakapagbukas ng account mo? Bigla kang magsisisi kung bakit hindi mo ‘to binasa with matching nangingilid na luhang bumabaybay sa gilid ng pisngi.

            Baka nabiktima ka na ng pang-ha-hack ng mga accounts. Ngayon, naisipan ko lang ‘to na isulat dahil nitong mga nakaraang araw ay may nakita akong FB page na nangha-hack ng mga account ng mga babae. At ang kapalit para isoli ang account mo? Fansign na nakasulat ang pangalan ng page nila o kaya e pa-loadan mo ang isang number, saka nya ibibigay ang account mo. Badtrip? Yaan mo na. Atleast ngayon, may pagkakataon ka na maiwasan ang masakit at nakakalungkot na proseso at buhay ng taong na-hack ang account.

            Minsan ko nang ginawang informative speech ang tungkol sa FB hacking dun sa Speech and Oral Communication class namin. At ngayon, para ma-elaborate ang mga sinabi ko dun, iisa-isahin ko ang mga posibleng dahilan at paraan para mahack ka.

            “Prevention is better than cure” ikanga. At eto ang eksaktong dahilan kung bakit ko naisip siyasatin ang mga bagay na to. Minsan nang napasok ang page na ginawa ko dati ng isang “hacker.” Ayokong ma-hack at masayang ang account na matagal ko nang gamit at iniingatan. Andami kong pasakalye? Yaan mo na. Malapit na tayo sa sakayan ng jeep.

            Sa pagbabasa mo nito, ina-assume ko at pinapalagay ko na isa kang basic computer user. Yung wala pang masyadong upgraded na alam sa computers  kaya kung may mga pro man na makakabasa nito, pagbigyan nyo ko, wag na kayo pumuna, sa google nalang kayo maghanap ng mas magandang info na hindi nyo pa alam. :)

            Lasapin ang mga matututunan mo dito dahil tagalong ito at mas madaling maintindihan. Detalyado. Intended for my fellow Filipinos.

            Dapat mong malaman na ang “security” ay isa lamang ilusyon dahil lahat ng system ay may flaws. “No one is secured” sabi nga ng isang edisyon ng The Hackers News Magazine. Ibig sabihin, oo, kahit naiintindihan mo na, ipapaliwanag ko pa rin. Ibig sabihin, posible ka na ma-hack kung gugustuhin ninuman.

            Okay, first step. Let’s define hackers. Hindi lahat ng hackers ay masama. May tatlong major types sila.

            White-hat hacker: The good guys. Sila yung mga pwede mong pagkatiwalaan. Kadalasan, sila ay yung mga kinukuha ng kumpanya para sa cyber security nila. Ginagamit nila ang mga alam nila sa mabuti, tama, responsible at dun sa kumikitang paraan. Penetration Testing ang madalas nilang ginagawa. Sila rin yung tinatawag na ethical hacker.

            Black-hat hacker: Sila yung mga katapat ng white-hats. Ang kalaban nila. Sariling kapakanan lang nila ang isinusulong nila. Gaya nga ng mga sinabi ko kanina tungkol sa hacker na nanghihingi ng load kapalit ng pagbabalik ng mga account ng mga na-hack ay halimbawa nila. Nagpapanggap din na good yung iba pero ang totoo, panloloko lang yun para mapaniwala ka. Unethical sila.

            Grey-hat hacker: Hybrid sila nung una’t pangalawa ayon sa nabasa ko. Pwede ding sila yung dating masama pero nagbago na. Sabi naman dun sa isa ko ding nabasa, pwede silang gumawa ng masama, pwede ding mabuti. Depende sa mood nya. Kaya sabi, wag daw magtitiwala ng husto sa mga grey-hats. Well, I can’t blame them. Bahala ka na kung maniniwala ka sa kanila.

            Ang akala ng iba, basta may antivirus ka, safe ka na. Swak at ligtas na? Partially true. Marami na akong nakitang computer na may antivirus bilang display. Wala lang, nandun lang siya. Minsan expired na nga e. Ano bang the best antivirus ngayon? Actually, lahat naman halos pero eto ang listahan ng mga Antivirus na pinaka-common.

            ESET Smart Security 5 (Gamit ko to dati pero nawalan ako ng keys at nag-expire kaya nagpalit ako. May ESET Smart Security 6 na ngayon.)

            Bitdefender (Maganda to. Hindi ko pa nasubukan. Error ang lumalabas sa machine ko.)

            Kaspersky (Maganda din. Nagtry ako sa dual boot ng Windows 8 at maganda naman sya, di lang ako sanay. Maraming features.)

            AVG (Eto ang unang antivirus brand na nalaman ko. Magandang gamitin yung 2013 version.)

            Avast! (Gamit ko ngayon. Cracked lang. Wala akong balak bumili.)

            Avira (Hindi ako masyado tiwala dito.)

            McAffe (Hindi ko alam yung tamang ispeling pero somehow, maganda din.)

            Norton (Eto, hindi ako tiwala dito at hindi ko pa talaga sinubukan.)

            May iba pa naman na mga software para sa proteksyon. Ang gamit ko ay Avast Internet Security Edition, kasama ng SmadAV.

            Lahat halos ng yan ay may bayad. Pero pag nagpa-install ka naman sa PC mo ng Operating System, may nilalagay na silang ganyan bilang dagdag sa bayad mo. Ang merong free version sa pagkakaalam ko ay yung AVG, Avast, Avira, McAffe. Yung iba trial lang.

            Bukod sa antivirus, may mga dapat ka pang maintindihan pero dahil Facebook Hacking nga ang topic natin, dun lang tayo, ayokong maligaw. Pag may nagrequest sakin na ituloy tong about the antivirus, baka gumawa pa ako ng blog special.

            Going back, unang atake na pwedeng way of hacking ay ang Phishing. Laganap na to sa Internet at may security measures na ang Facebook para iwasan to.

            Ano yung phishing?

            Phishing (PH pronounced as F) Nangingisda. Nagse-set kang“bait” o pain para kumagat ang mga biktima. Eto ang karaniwang setup:

            Yung hacker magbubukas ng bagong tab at pupuntasa Facebook. Pag okey na at completely loaded, right click tapos tick “view page source” o “view source” tapos lalabas sa isang tab ang javascript o codes na bumubuo sa interface o yung kabuuang itsura na nakikita mo sa Facebook pag magla-log-in ka.

            QUICK FACT: Alam mo ba kung bakit kulay blue ang Facebook? Yun ay dahil favourite na kulay ito ni Zuckerberg. Pero niloloko lang kita. Ang totoong dahilan ay dahil colorblind si Mark Zuckerberg at blue ang kulay na pinakamalinaw nyang nakikita.

            Hindi ko na ie-elaborate pa ng husto ang proseso dahil ang pakay ko ay turuan ka kung paano umiwas sa pagka-hack ng account at hindi ang kung paano manghack. Mag-google ka na lang kung gusto mong matuto pa pero pinapayo kong wag ka nang gumamit ng mga basic  phishing teknik dahil wala na rin masyadong kwenta. Malalaman mo mamaya kung bakit.

            Ang siste, mapupuntaka sa isang site na kamukhang kamukha ng Facebook. Kung wala kang alam, mapipingwit ka. Sigurado ako. Laging tignan ang link o URL kung saan ka. Kung hindi yun o hindi, wag pumasok. Malamang na phishing yun. O ayan, nakaligtas ka na sa unang banta ng phishing.

            Pero paano kung nakalogin ka na at hindi mo napansin ang link? Don’t worry dahil nade-detect itong Facebook. Pagkapasok na pagkapasok mo pa lang sa Facebook ay may bubungad sayo na nagsasabing “Hoy! Palitan mo yung password mo agad kung ayaw mo mahack ka!” (Syempre tinagalog ko lang naman yun at sarili ko lang wordings.) Ikaw naman, magbasa din.Palitan agad ang password at medyo magsaya ka na.

            Pero nagiging mas mapamaraan at mateknik na ngayon ang mga hacker. Kung hindi ka alerto at ta-t*nga t*nga ka, madadali ka talaga sa mabenta nilang palaisdaan.

            Sa mga nagbabalak namandyan, wag mo na ngang subukan dahil una, nade-detect na ito ng Facebook. Pangalawa, nade-detect din ng mga webhosting sites. May ibang teknik yung mga nakilala ko na mateknik at hindi ko sasabihin sayo dahil kung may common sense ka naman, malalaman mo na agad na ganun pala yun.

            Eto pa, sa mga gustong magshortcut at ayaw na pag-aralan ang pagha-hack manually, naturalmente na magda-download na lang kayo ng mga programs na nangha-hack daw ng Facebook Account. Isang malaking kalokohan yung maniwalang may software for hacking Facebook. Kadalasan ‘tong mga ‘to, puro nasa survey sites kung saan magfi-fill ka ng kung ano-anong sh*t para makuha yung file. Tas nung nakuha mo na, wala naman palang silbi. Pati yung mga site na nagsasabing Automatic Facebook Hacker daw sila. LOL. Wag kayong papaloko dyan sa mga site na yan.

            Pero in some cases, kinukuha at inaalamngmga hacker ang e-mail mo tapos magla-log-in sila at syemprewalang idea kung anong password mo. Pipindutin nila yung “forgot your password” at malalaman na nila kung paano posibleng pasukin ang account mo depende na rin kung gaano mo sinecure yung account mo. Pwede din nilang gamitin yung username mo. Para sa di nakakaalam etoyung username,

            Napahaba ata yung nauna. Eto yung pangalawa.

Sunday, April 28, 2013


            Matagal na rin nung huli akong nakapagpost kaya eto na! Isang bagong blog na luma na dahil matagal at ilang buwan na nakasulat sa notebook ko. Simulan na natin!

            Sabi nung isang quotation, ang impluwensya daw ng teacher sa mga estudyante ay hindi natatapos o hindi natin alam kung hanggang saan umaabot o natatapos. Totoo nga naman dahil hanggang ngayon, sigurado akong may mga naging teacher ka na hindi mo pa rin nakakalimutan. Maaring negative o positive ang dahilan kung bakit di mo sila nakalimutan pero karamihan, sa negative aspect ang dahilan. Kilala mo pa sya o naaalala mo dahil terror sya, yung tipong para kayong lagging nasa C.A.T. pag andyan na siya at nagtuturo. Pwede ring dahil sa pinerahan kayo sa mga invisible projects na pagkatapos mo daw magbayad; Voila! Meron ka nang passing grade!

            Well, malaki mang dagok ‘to sa mga teacher na tama naman ang ginagawa at huwaran, we cannot deny the fact that they exist. Dahil hindi naman pwede na sa lupon ng magkakapareho ay lahat matino. Kaya nga iba iba tayo ng personalidad. Meron at meron dyang maloko na maaring sumira sa imahe ng iba nilang kalupon.

            Pansinin mo ‘to. Kahit sa mga disipulo ng Diyos ay may isang hudas na kaiba sa matitinong disipulo. Pansinin din na sa isang klase, meron talagang isa na iba sa inyong lahat at tila di pangkaraniwan. Pero mali naman din ang pagsasabi, paghusga at pagtuturing sa lahat bilang isa dahil lang sa isang tao dahil magkakaiba tayo. Simple ang punto ko, na alam mo naman siguro na kung ano. Sa mundong ginagalawan mo, isang imaginary term ang “perpekto” dahil siguradong papalya din yan. Kahit anong ayos ng isang sistema ay masisira ito at kahit anong gawin ng mga software developers ay may lalabas at lalabas na magdi-disassemble ng gawa nila para gawin itong libre sa mga tulad ko na walang pera pambili ng mga mahal na software, at wala din naming balak bumili kung may libre naman.

            Going back. Alam ko na marami kang side comments sa mga naging teacher o prof mo na hindi mo naman masabi, mailagay sa faculty evaluation, o mailagay sa isang valentine’s card, dedicated for “beloved” teacher, maliban na lang kung nasa nursery ka pa kung saan normal lang yun at hindi ka magmumukhang kahiya-hiya sa mata ng mga kaklase mo. So habang nakatunganga at walang magawa habang naghihintay ng unang araw ng pasukan, (oo nga pala, bago pa man ang simula ng semester ng June ito naisulat kaya may ganyan.) nilista ko ang mga bagay na madalas hinahanap ng mga estudyante para sa kanilang epektibong pagkatuto at kung ano pa man may kinalaman dun na bigla kong maiisip.

Kung sakaling may prof o future teacher na makakabasa nito, magbunyi dahil may pagkakataon ka nang marinig at malaman ang ilan sa mga hinihimutok ng mga estudyante at baguhin ng konti ang style nila sa pagtuturo kung sakali. Dahil kung ano ang isang indibidwal sa kanyang pagtanda ay epekto din ng eskwelahan at mga guro nya. Chill. Paalala lang, kung sakaling tamaan, yun ay dahil may parte ng sarili mo ang ganito.  ;)

1. Kung ikaw ay isang grade school teacher, matuto kung paano makipag-deal sa mga estudyante ng naaayon sa kanilang ugali. Magkaroon ng pasensyang mala-pisi ng saranggola ang haba. Normal na malilikot ang mga bata dahil na rin sa mga katanungang bumabagabag, bumabalot at pumapalibot sa kanila. Gaya ng mga tanong na ilan ang stars sa langit, bakit dapat iwasang magin adik, bakit may pambura ang lapis. Tiyak kasi na nakakaapekto ang trato ng guro sa posibleng maging outcome ng bata sa paglaki nito. Curiosity is a human nature. At pagtatanong ang main way to knowledge para sa mga bata.

2. Naiintindihan ko na nakakabanas din minsan ang mga bata dahil ako mismo ay hindi masyado mabait pag ganyan. Pero hindi ko naman tinatakot yung bata o kaya pinapalamon ng eraser na nakamarinate sa chalk dust. Sabi nga, kung wala kang mahabang patience at walang hilig sa bata, wag ka nang mag-teacher. Alam kong dapat bigyan ng punishment o puna ang mga bata pero as much as possible, try positive reinforcement. Kung wa epek, wala e. No choice, alam mo na gagawin mo. ;)

3. Marami nang gumagawa ng reward system. Yung tipong pag very good ka, tatataka ka ng 5 stars sa noo, este sa palad o sa kamay. In this way, namo-motivate yung bata na mag-aral lagi dahil may magandang maipapasalubong na balita sa magulang. At maging hands-on dahil ayaw mo naman siguro na pabayaan lang din ng teacher nya ang magiging anak o anak mo.

4. Hangga’t maari, iwasan ang maging terror na teacher. Maaring sumunod lang ang mga estudyante dahil takot sila o dahil kailangan at hindi dahil sa gusto talaga nila at may respeto sila sayo. Alam ko na posibleng ang punto mo ay para masigurong may matutunan sila. Kung di mapigil, bawas-bawasan na lang pero syempre kung ano man ang ikikilos ng mga estudyante, magre-respond ka nga ng ayon dun sa kilos nila kaya mahirap din namang magbigay ng magandang tip kaya in a general manner ang ginagawa ko.

5. Maging humorous. Yung tipong buhay ang laman-loob ng mga estudyante pag ikaw na ang teacher at tipong abot-batok ang ngiti nila. Ganun. Mas masaya ang mundo...pag masaya! Bonus pa dyan yung mabagal kang magma-mature pag ebridey hapi. Uy, ngingiti na yan! :D

6. No to Pasulat. Although hindi ko pa naranasan ang gantong guro, yung iba kong kakilala, naranasan na. Yung tipong buong chapter ipapasulat sa notebook. Sige na, ang paniniwala mo na kapag pinasulat sa notebook ang mga lesson ay sabay na maiintindihan nila yung sinusulat nila. Pero dapat mong malaman na depende yun. May iba na parang binagyo ang sulat (parang yung akin), makatapos lang at makauwi na. Mag-tackle ka naman ng lesson. Hindi yung uupo ka lang dyan, salita ng konti tapos hintay sweldo. Pero may iba naman na likas na hindi talaga ka-aya-aya magsulat at kailangan mo ng pharmacist para ma-decipher ang handwriting nila, at isa ako sa kanila.

7. Pick out the important details. Hindi dapat ginagawang nobela ang pagtuturo o parang sumulat ka langng kwento ng buhay mo kay Ate Charo. Yung pinakaimportanteng detalye lang na kailangan malaman ng estudyante at konting supporting details ang ibigay mo, para mas madaling malagay sa utak. Sabi nga, ilang porsyento lang ng itinuturo ang tumatatak sa isip ng mga estudyante dahil sa maraming factors, tulad ng...basta marami!

Natagpuan kong epektib ang pagja-jot down lang ng mga important info’s nung nasa 2nd year Biology class ako. Ma mabuti naman yung konti man ang na-alala sa mga tinuro mo, yung mga pinakaimportante naman yun mga yun. Minsan, may kanya-kanyang preferences sa gustong tandaan ang mga estudyante kaya talagang maaring yung isang topic na itinuro mo maalala ni Student A tapos limot ni Student B, and vice versa.

8. No to Patay na Klase. Maging interactive at lively sa pagtuturo. Wag naman sana dumating sa punto na hinihintay na lang ng mga estudyante mo na umalis ka sandali para magkwentuhan. Karamihan pa sa kanila ay nakatitig sa wall clock sabay sabi sa sarili na “Sana mag-time na.” Mas matinding kaso kung nagkakating-punero (cutting classes) yung mga estudyante, maiwasan ka lang sa bagot na dulot ng klase mo. Yaan mo na yung mga katingpunero. Magiging taong-grasa sila pag hindi sila nagtino sa pag-aaral o ilang taong magmamasteral sa Elementary, High School, College. Yun nga, gawing lively ang pagtuturo.

9. No to Pandadamay ng Galit. Hindi namin alam kung anong problema. Nagbreak na ba kayo nung long-time boyfriend o girlfriend mo at badtrip ka? O kaya nagalit ka sa naunang section bago kami? O may iba ka pang problemang nakakapagdulot ng badtrip at pagkairita sayo? Please naman. Wag mo kaming idamay sa pamamagitan ng pagpapasagot ng 100 questions in just 5 minutes. Tapos, konting mali lang namin, galit na galit ka na at dinaig mo pa ang pinakamabangis na toro sa isang bullfight. Ano bang ginawa naming para ganituhin mo kame? Sabihin mo?! (with matching pagtulo ng luha, sipon, laway at pag-arte ng mala-Kris Aquino sa isang makabagbag damdaming soap opera.)

10. No to Chill na Klase. Kahit gusto kong easy lang ang buhay, wag naman laging ganun pati sa school. Lagyan mo naman ng konting hirap at spice ang buhay namin. Konti lang, wag masyado madami. Baka masobrahan sa anghang at mag-init ang ulo ng mga estudyante, lalo na ang mga lalaking estudyante—dahil karamihan sa kanila ay low in patience at temper.

11. Wag puro Reporting. Yung tipong halos bihira ka na lang marinig ng mga estudyante na nagturo ka sa kanila. Aaminin kong hindi ako nakaka-absorb ng husto pag ganto. Lalo’t yung iba mo namang kaklase ay binabasa lang o sinasaulo yung report nya. Maganda kasi kung real-life based ang pagtuturo at hindi puro theoretical at masyadong abstract ang konsepto. Tapos puro words na inaaral lang naman ng estudyante pag may exam. The best pa rin na teacher mismo ang handing umalalay at handing sumingit at sumalo para linawin ang nire-report nag isang kaklase mo.

Alam kong ang posible mong point ay para masanay sa reporting o kaya e masanay magsalita ng maraming tao yung estudyante pero ewan ko. Isa lang ang alam ko. Hindi ko masasabing effective learning pag mga kaklase ko lang din ang nagre-report. Kaya siguro...ay wag na lang. XD

12. Wag makipaglandian. There are some cases na yung prof e masyadong haliparot o kung anumang kaparehas na term o kung anumang term ang magandang ilagay sa seksi o gwapo mong kaklase. Tapos nakikita pa ng mga estudyante. Pwedeng gawin yan sa labas pero for effective technique application, gayahin si Ramon Bautista. Kahit anong landi sa kanya nag mga estudyante nyang babae, ang tingin nya lang sa mga ito ay naglalakad na report card. Kung bakit ganun ang paniniwala nya, hindi ko alam. Pero effective ito. Gamitin ang Tanduay Ice Rule. Mag patay-malisya.

13. No to Money/Monkey Business. Anakngpugo. Alam namin na gusto mo  lang matuto yung mga estudyante na laging pansinin ang mga activities, projects, babayarin o kung anuman yan na kailangan para makapasa, o kaya talagang negosyo mo lang na pagkakakitaan ang estudyante sa kahit anong paraang pwede. Pag magpapagawa ka naman ng special project, wag kang maarte. Demanding ka pa masyado. Sakto na yung konting pahirap. Hindi yung papaproject-in mo ng 500 pages na research paper at 16 gb na USB na punong puno ng videos about your subject matter. At wag din gamitin ang clearance para humingi ng pera o kung anuman sa estudyante. Naalala ko tuloy yun may nagsabi sakin. 30 php lang ang di nya nabayaran, hiningian sya ng kupal na teacher ng 400 php. Sabi pa sakin, pasalamat daw at hindi nya nai-record yung usapan nila nung teacher na yun.

Masakit man para sa ibang nagtuturo ng matino pero totoo namang may mga techer/prof na hobby ang mga shady transactions at pasimpleng hingi sa estudyante para perahan at mag-harvest na parang nasa Dragon City, Farmville o Cityville. Kamusta naman ang INC? LOL.

14. Magkwento ng ayon sa panahon at pagkakataon. Ayos lang naman na magkwento tungkol sa iyong pansariling buhay dahil marami kaming natututunan sa iyong life experiences kaso minsan, hinay hinay lang naman. Dapat hindi sa lahat ng pagkakataon. Kaya nga naimbento ang twitter para magtweet ka ng wantusawa hanggang maabot mo ang tweet limit mo. O kaya, kung di ka pa kuntento dun, marami pang ibang social networking sites para mag-ingay ka dun. Dun ka nalang magkwento ng kung ano ano. O kaya gumawa ng blogger account at lagyan ng ma-alamat na title na “Ang mga pakikipagsapalaran ni Juan the Explorer!” Siguro mas matutuwa kami dahil hindi lahat ng kwento mo ay nasa field of interest namin. Dapat sakto lang at balance.

15. Paki-slow ng konti please? Kahit na halata namang frustration mo ang pagiging rapper dahil na rin sa style ng iyong pananamit, kaso hindi ka napunta dun at napunta sa pagtuturo, wag ka namang bumitaw o magturo na parang kasing bilis ng “Babala” ng Repablikan o yung verse ni Ludacris sa kanta ni Bieber na Baby; “ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ and above!” Kahit gaano pa ka-fast learner yung kaklase naming pinakamagaling, dahan-dahan lang, di nya makukuha ang lesson. Baka mabulunan ka, kakakain mo ng salita. Yan tuloy, oo na lang ng oo ang sinasagot ng iba, kahit di nila naiintindihan.

16. No to Redundant Examples. Sapat na ang dalawa o tatlong halimbawa kung madali lang naman ang lesson. May iba, sampung beses kung magbigay ng example. Pansin ko lang, kung magpapa-example, lalo na yung mga math-related na subjects, andali lang nung papagawa sa inyo sa school, tapos pag sa assignment na, mapapakamot ka na lang sa ulo dahil wala man lang katulad o kamukha dun sa pagkadami-daming example yung binigay na problem. Alam kong gusto nyo lang kaming mag-isip ng paraan o how to solve problems pero ewan ko. Kokontrahin ako ng mga magagaling sa Math nito. Pasensya naman, kanya-kanyang specialty lang yan. Ayos lang naman na madaming halimbawa kung talagang mahirap yung gagawin. Para nga naman sumaksak sa utak naming yung  pinag-aaralan. Pero yun nga, limitahan ang sarili. Alam kong concern ka lang naman sa mga katulad kong mahina sa Math.

17. Wag magpalalim. Alam ko na may mga ila kang propesor o guro ang purong English kung magturo, at minsan, feel mo, dapat lagi kang may dalang diksyunaryo dahil mahirap intindihin ang mga sinasabi nya. Yung tipong every 2 minutes, titingin ka sa dictio mo. Dapat magturo sa pinakasimpleng lenggwahe o salita at pinakamadaling intindihan na mga salita ang gusto mong sabihin. Alam namin na gusto mong matuto kami ng mga bagong words para sa karagdagang bokabularyo, para naman pag gumagawa kami ng mga sulatin, hindi paulit-ulit ang mga salitang gagamitin namin. Mahirap din naman kung malalim ang tagalog. Gaya ng piseta, bentanilya, dulamat at iba pa. Alam naming sadya kang makabayan, o kapita-pitagan naming guro, hiling ko lang nawa’y gawin mong simple ang lenggwahe at salita ng iyong pagtuturo. (nakatayo at nagsasalita  na parang nasa isang stage sa isang balagtasan)

18. Be Considerate. Nakakuha ng 75 ang estudyante. Masipag pumasok at mag-aral. Sadyang may pagka-mahina ang lebel ng utak pero gusto talagang matuto at mabait na mag-aaral. Maging considerate at itaas ito ng konti ayon sa panlasa. Dagdagan ng asin at paminta. May ilan kasi na kung ano lang ang nakuha mo, yun lang talaga. Wala namang problema dahil tama naman yun. Ang hiling ko lang naman ay be considerate enough para igalaw ang grade ng estudyante, o sige, may pagkabaluktot na paniniwala. Bahala ka nga.

19. Never Compare. Wag mong ikukumpara ang mga estudyante mo dahil sila ay may puso, buto, bone marrow, o kung anuman na nasasaktan. Wag mong sabihing, “Buti pa ‘to si Emong, naka 79, magaling sa klase. Etong si Bogart, 75 lang, sakit pa sa ulo ko lagi!” Tandaang lahat ng  tao ay may kanya-kanyang kayang ihain na specialty. Kaya kung ipagkukumpara mo yung isang estudyante sa isa, o yung isang section sa isang section, hindi ka nagiging patas. Hindi tayo pare-parehas at siguradong kung sa isang larangan, magaling yung isa, yung isa hinde. Para kang nagkumpara ng Professional Hacker sa Professional Basketball Player.Kahit anong gawin ng hacker di sya magiging singgaling na basketball player dahil nga magkaiba sila ng specialty and vice versa. Swerte lang kung parehas na magaling sa parehas na larangan ang pinaghahambing.

20. Be Presentable. Dahil isa kang guro at karapat-dapt irespeto, gawing kagalang-galang ang iyong pananamit sa pagpasok ng klase. Hindi yung mukha kang gangster na manghahampas ng bakal na baseball bat sa kanto o kaya mukha kang kagagaling lang ng aerobics session. Although minsan, hindi maitatangging haggard dahil sa pagkaipit sa byahe at pagkaipit sa usapan ng dalawang dating magkumare na noon lang ulit nagkita habang nasa isang jeep. Bale, nasa gitna ka o pagitan ng dalawang nag-uusap, yung isa sa kanan mo, yung isa sa kaliwa mo. Always try to look best.

At isa pang Bonus!

21. Wag Mamahiya. Pag nagkataong nagkamali yung estudyante at napansin mo, hayaan mo lang muna at sabihan mo mamaya in person.  Mas maganda na yung sya lang, kesa naman narinig ng buong klase. Maganda pa ang magiging feedback ng estudyante sayo pag ganyan. Sadyang mapait ang buhay. Hanapin ang kailangang sangkap para tumamis ito. Sabi nga ni RB, “Life is fun if you take time to find out how.” At bakit ko nilagay ang huling mga pangungusap? Pampadami lang. :)

Sa mga estudyante na tulad ko syempre, tandaang hindi ganun-ganun lang ang pagtuturo. Walang yumayaman dun sabi nga ng mga teacher mo. Kung talagang nasa puso mo ang pagtuturo, papasok ka dun, kung hindi, e bakit ka papasok? Papasok ka sa field ng pagtuturo para kumita ng malaki? Hinde. Kaya matutong makisama sa guro, hindi madali lang ang ginagawa nila. Kung may mga puna kayo sa isang guro nyo, sarilinin ito o pagkwentuhan nyo lang ng kaklase mo, pero hanggang dun lang. Pinapatunayan lang nito n observant kayo sa paligid nyo at hindi taong bato. Pero kung sa palagay mo ay may mga kailangang pointers na sabihin para mag-improve ang pagtuturo ng teacher mo, sabihin mo sa kanya sa tamang manner.

Nandito, isinulat ko ang ilan sa mga pinakamadalas na komento ng mga estudyante a teacher o prof nila. At kung ikaw na nagbabasa nito ay isang teacher o incoming teacher, mapalad ka dahil naligaw ka dito. Kung anuman ang dahilan, hindi ko alam. XD

May pagkakataon kang magself-realization para magbago o mabago ang way o teaching approach mo. Yun lang, wala nama akong matinong ending dito dahil incomplete nga ang pagkakasulat ko nito sa isa sa mga luma kong notebook.

Isang quote lang mula sa librong Dear John ni Nicholas Sparks na di ko alam kung anong kaugnayan:
“I just accept the fact that I don’t have to do what everyone does. I can do what’s right for me.”

May kanya-kanya tayong istilo ng pagkatutuo at pag-aaral. Maging kakaiba kumpara sa iba. Hindi naman kailangan na laging katulad ka ng iba.

Happy Teaching. Happy Learning!